Schrijven is schrappen. Maar wat haal je weg?
Een goede tekst ontstaat zelden in één keer. Zelfs ervaren copywriters hebben vaak meerdere versies nodig voordat iedere zin op de juiste plek staat. De eerste versie draait vooral om het verzamelen en ordenen van gedachten. Pas tijdens het herschrijven wordt duidelijk welke woorden werkelijk iets toevoegen en welke beter kunnen verdwijnen. Maar hoe bepaal je wat je moet schrappen? Met vijf kritische vragen maak je van een redelijke eerste versie een scherpe, overtuigende tekst.
Waarom schrappen zo belangrijk is bij copywriting
Schrijven is schrappen. Het is een bekende uitspraak die vrijwel iedere tekstschrijver weleens heeft gehoord.
Toch wordt het belang ervan regelmatig onderschat.
Veel beginnende copywriters concentreren zich vooral op het produceren van voldoende woorden. Een blogartikel moet duizend woorden bevatten, een productomschrijving minstens tweehonderd en een landingspagina moet vooral uitgebreid en overtuigend zijn.
Maar meer woorden betekenen niet automatisch een betere tekst.
Sterker nog, overbodige informatie kan de boodschap verzwakken.
Wanneer een lezer zich door lange zinnen, herhalingen en ingewikkelde formuleringen moet worstelen, bestaat het risico dat hij afhaakt voordat hij de belangrijkste boodschap heeft bereikt.
Vooral bij commerciële teksten kan dat nadelig zijn.
Een potentiële klant die niet direct begrijpt wat een product oplevert, zal minder snel geneigd zijn om verder te lezen of een aankoop te overwegen.
Goede copywriting draait daarom niet om zoveel mogelijk vertellen, maar om precies genoeg zeggen om de lezer te informeren, overtuigen en activeren.
De eerste versie hoeft niet perfect te zijn
Een veelgemaakte fout onder beginnende tekstschrijvers is dat ze iedere zin direct perfect willen formuleren.
Ze schrijven een openingszin, lezen deze opnieuw, veranderen een paar woorden en beginnen vervolgens weer van voren af aan.
Dat kan het schrijfproces behoorlijk vertragen.
Een effectievere aanpak is om schrijven en redigeren zoveel mogelijk van elkaar te scheiden.
Tijdens de eerste versie richt je je op de inhoud. Je verzamelt argumenten, werkt ideeën uit en probeert de belangrijkste informatie op papier te krijgen.
Pas daarna ga je kritisch kijken naar de formulering.
Welke passages zijn overbodig? Waar herhaal je jezelf? En welke zinnen kunnen eenvoudiger?
Dat is het moment waarop de tekst daadwerkelijk vorm krijgt.
Om dit proces gemakkelijker te maken, kun je jezelf vijf vragen stellen.
Vraag 1: Draagt deze zin bij aan de hoofdboodschap?
Iedere tekst heeft een doel.
Een informatief artikel moet een vraag beantwoorden. Een productomschrijving moet duidelijk maken waarom een product interessant is. Een commerciële landingspagina probeert bezoekers te overtuigen om een bepaalde actie te ondernemen.
Tijdens het schrijven raak je dat doel soms ongemerkt uit het oog.
Je voegt achtergrondinformatie toe, maakt een uitstapje naar een verwant onderwerp of beschrijft iets wat je zelf interessant vindt.
Maar is die informatie ook relevant voor de lezer?
Een voorbeeld
Voor het schrappen:
"Ons bedrijf werd opgericht in 2008 en is sindsdien uitgegroeid tot een organisatie met verschillende medewerkers die zich dagelijks bezighouden met het leveren van kwalitatief hoogwaardige schoonmaakdiensten aan zowel particuliere als zakelijke klanten."
Na het schrappen:
"Sinds 2008 verzorgen wij professionele schoonmaakdiensten voor particulieren en bedrijven."
De tweede versie bevat vrijwel dezelfde kerninformatie, maar is aanzienlijk korter en gemakkelijker te begrijpen.
De lezer hoeft niet door allerlei algemene formuleringen heen om te ontdekken wat het bedrijf doet.
Wanneer moet je informatie behouden?
Niet iedere achtergrondinformatie is overbodig.
De oprichtingsdatum van een bedrijf kan bijvoorbeeld bijdragen aan vertrouwen, zeker wanneer ervaring belangrijk is bij het kiezen van een dienstverlener.
Het gaat er dus niet om dat je alle details verwijdert.
Stel jezelf vooral de vraag:
Helpt deze informatie de lezer om de boodschap beter te begrijpen of een beslissing te nemen?
Wanneer het antwoord nee is, kun je de passage waarschijnlijk schrappen, inkorten of verplaatsen.
Vraag 2: Zeg ik hetzelfde niet twee keer?
Herhaling is een van de meest voorkomende problemen bij het schrijven van teksten.
Vooral wanneer je een bepaald aantal woorden probeert te bereiken, bestaat de verleiding om dezelfde boodschap op verschillende manieren te formuleren.
Dat kan ervoor zorgen dat een tekst langdradig wordt.
Een voorbeeld
Voor het schrappen:
"Onze software is bijzonder eenvoudig te gebruiken. Dankzij de gebruiksvriendelijke interface kunnen gebruikers gemakkelijk met het programma werken. Ook mensen zonder technische kennis zullen merken dat de software niet ingewikkeld is."
Na het schrappen:
"Dankzij de gebruiksvriendelijke interface kun je direct met onze software aan de slag, ook zonder technische kennis."
Drie zinnen zijn teruggebracht tot één.
De belangrijkste boodschap is behouden, terwijl de tekst directer en overtuigender is geworden.
Is herhaling altijd verkeerd?
Nee. Herhaling kan juist een effectieve copywritingtechniek zijn.
Bij langere verkoopteksten kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om een belangrijk voordeel op verschillende momenten opnieuw onder de aandacht te brengen.
Het verschil zit in de functie van de herhaling.
Wanneer je een argument herhaalt om het vanuit een nieuwe invalshoek te versterken, kan dat waarde toevoegen.
Maar wanneer je drie keer hetzelfde zegt zonder nieuwe informatie te bieden, wordt de tekst onnodig lang.
Controleer daarom tijdens het herschrijven of iedere alinea daadwerkelijk iets nieuws toevoegt.
Vraag 3: Kan ik dit eenvoudiger zeggen?
Veel mensen denken dat professioneel schrijven betekent dat je ingewikkelde woorden en uitgebreide zinsconstructies moet gebruiken.
Het tegenovergestelde is vaak waar.
Een goede copywriter weet complexe informatie begrijpelijk te maken zonder de inhoud te versimpelen.
Dat vraagt om duidelijke formuleringen, concrete woorden en een natuurlijke schrijfstijl.
Vermijd onnodig ingewikkelde woorden
Denk bijvoorbeeld aan formuleringen zoals:
Met betrekking tot → Over
Ten behoeve van → Voor
In de gelegenheid stellen → Mogelijk maken
Een beslissing nemen → Beslissen
Op regelmatige basis → Regelmatig
Van essentieel belang → Belangrijk
Niet ieder langer woord is verkeerd. Soms vraagt een onderwerp om specifieke vakterminologie.
Maar wanneer een eenvoudig alternatief dezelfde betekenis heeft, verdient dat meestal de voorkeur.
Een voorbeeld
Voor het schrappen:
"Door middel van onze innovatieve digitale oplossing worden ondernemers in staat gesteld om hun administratieve werkzaamheden op een efficiëntere wijze uit te voeren."
Na het schrappen:
"Met onze software regelen ondernemers hun administratie sneller en eenvoudiger."
De tweede versie spreekt de lezer directer aan en maakt het voordeel duidelijker.
Bovendien verdwijnen abstracte formuleringen zoals 'innovatieve digitale oplossing' en 'op een efficiëntere wijze'.
Schrijf zoals je iets zou uitleggen
Een handige techniek is om je tekst hardop voor te lezen.
Wanneer je tijdens het lezen struikelt over een zin, is de kans groot dat deze ook voor de lezer onnodig ingewikkeld is.
Vraag jezelf dan af hoe je dezelfde boodschap tijdens een normaal gesprek zou uitleggen.
Vaak ontstaat daardoor vanzelf een natuurlijkere formulering.
Eenvoudig schrijven is niet hetzelfde als simpel denken. Het betekent dat je ingewikkelde gedachten helder kunt overbrengen.
Vraag 4: Gebruik ik concrete informatie of alleen mooie woorden?
Commerciële teksten staan regelmatig vol met woorden die aantrekkelijk klinken, maar weinig vertellen.
Denk aan termen zoals 'innovatief', 'professioneel', 'hoogwaardig', 'uniek' en 'klantgericht'.
Deze woorden zijn niet per definitie verkeerd.
Maar wanneer je ze gebruikt zonder verdere uitleg, blijven het algemene beweringen.
Een lezer wil weten wat jouw product of dienst daadwerkelijk bijzonder maakt.
Een voorbeeld
Voor het schrappen:
"Wij bieden innovatieve en hoogwaardige oplossingen waarmee onze klanten profiteren van uitstekende service en optimale resultaten."
Na het schrappen:
"Je ontvangt binnen één werkdag een persoonlijk advies en kunt tijdens het hele traject rechtstreeks contact opnemen met je vaste contactpersoon."
De tweede versie is concreter.
In plaats van algemene beloften worden specifieke voordelen genoemd.
Dat maakt de boodschap gemakkelijker te begrijpen en, mits de beweringen kloppen, geloofwaardiger.
Vervang vage claims door bewijs
Vraag jezelf bij iedere commerciële bewering af:
Kan ik dit aantonen?
Wanneer je schrijft dat een bedrijf uitstekende klantenservice biedt, kun je dat bijvoorbeeld onderbouwen met een concrete reactietijd, een klantbeoordeling of een duidelijk beschreven serviceproces.
Let er wel op dat je geen cijfers of garanties verzint om een tekst overtuigender te laten klinken.
Een goede copywriter maakt de waarheid aantrekkelijker, maar hoeft daarvoor geen nieuwe waarheid te bedenken.
Schrap overbodige bijvoeglijke naamwoorden
Een tekst wordt niet automatisch sterker door overal woorden als 'fantastisch', 'geweldig' en 'uitzonderlijk' aan toe te voegen.
Vaak bereik je meer met een concreet voordeel.
Niet:
"Ontdek onze fantastische en bijzonder gebruiksvriendelijke planningstool."
Maar:
"Plan je afspraken, verstuur herinneringen en houd je agenda overzichtelijk op één plek."
De tweede versie laat de lezer zelf beoordelen waarom het product interessant is.
Vraag 5: Wat kan weg zonder dat de tekst aan kracht verliest?
Dit is misschien wel de belangrijkste vraag tijdens het redigeren.
Wanneer je een eerste versie hebt geschreven, ben je vaak gehecht aan bepaalde zinnen.
Misschien heb je lang nagedacht over een mooie formulering of ben je bijzonder tevreden over een creatieve vergelijking.
Toch betekent dat niet automatisch dat die passage thuishoort in de uiteindelijke tekst.
Een goede copywriter moet bereid zijn om ook zijn favoriete zinnen te schrappen.
Een voorbeeld
Voor het schrappen:
"Ben je op zoek naar een betrouwbare en professionele tekstschrijver die beschikt over de juiste kennis, ervaring en vaardigheden om jouw bedrijf te ondersteunen bij het realiseren van succesvolle online communicatie? Dan ben je bij ons aan het juiste adres."
Na het schrappen:
"Meer klanten bereiken met overtuigende webteksten? Ik help je graag."
De tweede versie komt sneller ter zake.
De lezer begrijpt direct wat wordt aangeboden en welk voordeel dat kan opleveren.
Gebruik de weglaattest
Een eenvoudige manier om te bepalen of een zin noodzakelijk is, is de weglaattest.
Verwijder een zin of alinea tijdelijk uit je tekst.
Lees vervolgens de passage opnieuw.
Is de boodschap nog steeds duidelijk? Blijft de redenering logisch? Ontbreekt er geen belangrijke informatie?
Wanneer de tekst zonder die passage even goed of zelfs beter werkt, kun je deze waarschijnlijk definitief schrappen.
Let daarbij wel op dat je niet doorslaat.
Sommige zinnen dragen bij aan de sfeer, geloofwaardigheid of emotionele overtuigingskracht van een tekst.
Ook die elementen kunnen belangrijk zijn.
Het doel is niet om iedere tekst zo kort mogelijk te maken, maar om iedere zin een functie te geven.
Schrijven is schrappen, maar niet ten koste van SEO
Bij SEO-copywriting speelt nog een extra uitdaging.
Je wilt een tekst aantrekkelijk en begrijpelijk maken voor mensen, maar tegelijkertijd voldoende relevante informatie bieden om goed aan te sluiten bij zoekopdrachten.
Dat kan soms tegenstrijdig lijken.
Wanneer je een uitgebreid artikel flink inkort, bestaat immers het risico dat je belangrijke onderwerpen, zoektermen of antwoorden verwijdert.
Toch betekent SEO niet dat een tekst onnodig lang moet zijn.
Zoekmachines hebben geen vast minimumaantal woorden nodig om een pagina als relevant te beschouwen.
Veel belangrijker is dat de inhoud aansluit bij de zoekintentie en de vragen van de bezoeker daadwerkelijk beantwoordt.
Schrap overbodige tekst, niet de inhoudelijke waarde
Stel dat je een artikel schrijft over het kiezen van een hypotheek.
Je kunt algemene introducties en herhalingen verwijderen, maar essentiële uitleg over rente, looptijd, kosten en risico's moet natuurlijk behouden blijven.
Ook relevante tussenkoppen en concrete antwoorden op veelgestelde vragen kunnen belangrijk zijn.
De kunst is om een tekst compacter te maken zonder dat deze minder informatief wordt.
Daarom is het verstandig om tijdens het redigeren niet alleen naar afzonderlijke zinnen te kijken, maar ook naar de volledige inhoudelijke structuur.
Wat doe je met zoekwoorden?
Vroeger werd bij SEO vaak sterk gekeken naar hoe vaak een zoekwoord in een tekst voorkwam.
Tegenwoordig is een natuurlijke en inhoudelijk relevante verwerking veel belangrijker dan het behalen van een bepaald zoekwoordpercentage.
Wanneer je merkt dat een zoekwoord onnatuurlijk vaak terugkomt, kun je sommige vermeldingen gerust schrappen of vervangen door passende alternatieven.
Gebruik het belangrijkste zoekwoord waar dat logisch is, bijvoorbeeld in de titel en een relevante tussenkop.
Maar laat de leesbaarheid altijd meewegen.
Een SEO-tekst moet niet alleen gevonden worden, maar vooral de moeite waard zijn om te lezen.
Hoeveel woorden moet je schrappen?
Er bestaat geen vaste regel voor het aantal woorden dat je tijdens een redactieronde moet verwijderen.
Sommige schrijvers proberen hun eerste versie standaard met tien of twintig procent in te korten.
Dat kan een nuttige oefening zijn, maar het is geen universele richtlijn.
Een tekst van duizend woorden kan uitstekend zijn wanneer iedere alinea relevante informatie bevat.
Een tekst van tweehonderd woorden kan juist veel te lang zijn wanneer dezelfde boodschap steeds wordt herhaald.
Kijk daarom niet uitsluitend naar het aantal woorden.
Beoordeel vooral of de tekst duidelijker, overtuigender en prettiger leesbaar wordt.
Soms betekent goed redigeren zelfs dat je informatie moet toevoegen.
Bijvoorbeeld wanneer een argument onvoldoende wordt onderbouwd of een belangrijke vraag van de lezer onbeantwoord blijft.
Schrijven is dus niet alleen schrappen.
Het is ook herschikken, verduidelijken en verbeteren.
Praktische oefening: maak een tekst 30% korter
Wil je leren om kritischer naar je eigen teksten te kijken? Probeer dan deze oefening.
Neem een eerder geschreven blogartikel, productomschrijving of commerciële webtekst van ongeveer 300 woorden.
Probeer deze vervolgens terug te brengen tot maximaal 210 woorden.
Gebruik daarbij de vijf vragen uit dit artikel.
Stap 1: Markeer zinnen die weinig bijdragen aan de hoofdboodschap.
Stap 2: Zoek naar herhalingen en combineer zinnen die dezelfde informatie bevatten.
Stap 3: Vervang ingewikkelde formuleringen door eenvoudigere alternatieven.
Stap 4: Verwijder algemene claims en behoud concrete voordelen.
Stap 5: Lees de nieuwe versie hardop en controleer of de belangrijkste boodschap behouden is.
Vergelijk daarna beide versies.
Is de tekst duidelijker geworden? Komt de belangrijkste boodschap sneller naar voren? En leest de nieuwe versie prettiger?
Dan heb je waarschijnlijk een effectieve redactieronde uitgevoerd.
Is belangrijke informatie verdwenen of klinkt de tekst onnatuurlijk kortaf? Voeg dan gerust weer iets toe.
Het doel van de oefening is niet om koste wat kost dertig procent te schrappen, maar om bewustere keuzes te leren maken.
Vijf vragen voor je tweede versie: de checklist
Voordat je een tekst naar een opdrachtgever stuurt of op je website publiceert, kun je deze vijf vragen gebruiken als laatste controle.
1. Draagt iedere zin bij aan de hoofdboodschap?
Verwijder informatie die niet relevant is voor het doel van de tekst of de behoeften van de lezer.
2. Herhaal ik mezelf onnodig?
Combineer zinnen die dezelfde boodschap overbrengen, tenzij herhaling bewust een overtuigende functie heeft.
3. Kan ik dit eenvoudiger formuleren?
Vervang ingewikkelde woorden, omslachtige zinnen en onnodig formele taal door duidelijke alternatieven.
4. Ben ik concreet genoeg?
Schrap vage marketingclaims en gebruik waar mogelijk controleerbare feiten, voorbeelden en herkenbare voordelen.
5. Wat kan weg zonder dat de tekst minder sterk wordt?
Gebruik de weglaattest en durf ook mooie zinnen te verwijderen wanneer ze niets wezenlijks toevoegen.
Conclusie: de beste tekst is niet de langste, maar de scherpste
Een sterke tekst ontstaat zelden tijdens de eerste schrijfronde.
De eerste versie helpt je om ideeën te verzamelen en de belangrijkste informatie op papier te krijgen. Tijdens het herschrijven ontdek je welke onderdelen werkelijk waarde toevoegen.
Door kritisch te kijken naar relevantie, herhaling, eenvoud, concreetheid en overtuigingskracht, kun je een tekst aanzienlijk verbeteren.
Dat geldt voor commerciële verkoopteksten, SEO-artikelen, e-mails en vrijwel iedere andere vorm van zakelijke communicatie.
Wees daarom niet bang om woorden te verwijderen.
Een zin die niets toevoegt, kan de aandacht afleiden van een zin die juist ontzettend belangrijk is.
Maar vergeet niet dat schrappen nooit een doel op zichzelf mag worden.
Het gaat erom dat de boodschap duidelijker wordt, de lezer sneller begrijpt wat je bedoelt en de tekst beter aansluit bij het gewenste resultaat.
Schrijven is schrappen. Maar goed schrijven betekent vooral weten wat je moet laten staan.
08 / JE EERSTE STAP IS EEN ZIN
